Online Terapi

Online terapi, psikoterapi seanslarının güvenli bir görüntülü görüşme bağlantısı üzerinden, danışanın bulunduğu yerden yürütülmesidir. Kullanılan yöntemler, seans süresi ve gizlilik ilkeleri yüz yüze terapiyle aynıdır; değişen yalnızca görüşmenin yapıldığı ortamdır.

Online terapi nedir?

Online terapide terapist ve danışan, ekran üzerinden birbirini görerek ve duyarak gerçek zamanlı bir seans yapar. Mesajlaşma ya da e-posta ile yürütülen yazılı danışmanlıktan farklı olarak görüntülü seansta ses tonu, yüz ifadesi ve beden dili gibi iletişimin önemli bileşenleri korunur.

Online seanslarda bilişsel davranışçı terapi, çözüm odaklı terapi ve motivasyonel görüşme gibi yaklaşımlar yüz yüze seanslardakiyle aynı çerçevede uygulanabilir.

Yüz yüze ve online terapinin karşılaştırılması

Konu	Yüz yüze terapi	Online terapi
Yöntemler	Psikoterapi yöntemlerinin tamamı	Yöntemlerin büyük bölümü; bazıları uyarlanarak
Seans süresi	Genellikle 45–50 dakika	Genellikle 45–50 dakika
Gizlilik	Merkezde, kapalı görüşme odası	Şifreli bağlantı + danışanın kendi kapalı odası
Ulaşım	Merkeze gelmek gerekir	Yol ve zaman maliyeti yoktur
Kriz durumları	Daha uygundur	Uygun değildir
Küçük çocuklar	Daha uygundur	Genellikle ebeveyn görüşmeleriyle sınırlıdır

Online terapi kimler için uygundur?

Durum	Neden uygun olabilir?
Başka şehirde ya da yurt dışında yaşayanlar	Türkçe seansa bulunduğu yerden erişebilme
Yoğun çalışma temposu	Yol süresinin ortadan kalkması, öğle arası gibi zamanlarda seans
Hareket kısıtlılığı ya da kronik hastalık	Evden çıkmadan düzenli seans
Küçük çocuk bakımı	Evden ayrılmadan seansa katılabilme
Seyahat ya da taşınma dönemi	Sürecin kesintiye uğramadan devam etmesi
İlk adımı atmakta zorlananlar	Tanıdık bir ortamda başlamanın verdiği rahatlık

Diyarbakır’daki merkeze düzenli gelmek mümkün olmadığında, yüz yüze başlayan bir süreç de online olarak sürdürülebilir.

Hangi durumlarda online terapi uygun değildir?

Bazı durumlarda görüntülü seans güvenli ya da yeterli değildir. Bu durumlarda yüz yüze değerlendirme, psikiyatri hekimine yönlendirme ya da acil başvuru önceliklidir:

• Akut kriz ve intihar riski: kendine ya da başkasına zarar verme düşüncesi ya da planı
• Ağır psikotik belirtiler: gerçeklikle bağın belirgin biçimde zayıfladığı dönemler
• Yoğun alkol ya da madde yoksunluğu: tıbbi takip gerektiren durumlar
• Ağır yeme bozukluğu: bedensel sağlığın risk altında olduğu durumlar
• Evde güvenli ve özel bir alanın olmaması: özellikle aile içi şiddet varsa ya da konuşulanların duyulma riski varsa
• Küçük çocuklarla oyun temelli çalışma: oyun terapisi çoğunlukla yüz yüze yürütülür

Acil durum: Kendinize ya da bir başkasına zarar verme düşünceniz varsa online seansı beklemeyin; 112’yi arayın ya da en yakın acil servise başvurun. Yurt dışındaysanız bulunduğunuz ülkenin acil yardım numarasını arayın. Aile içi şiddet durumunda 155 (Polis) ya da 183 (Sosyal Destek Hattı) numaralarına ulaşabilirsiniz.

Online terapinin etkinliği hakkında ne biliniyor?

Görüntülü psikoterapi son yirmi yılda çok sayıda çalışmada yüz yüze terapiyle karşılaştırılmıştır.

Çalışma	Ne inceledi?	Temel bulgu
Fernandez ve ark., 2021	Görüntülü ve yüz yüze psikoterapiyi karşılaştıran çalışmaların meta-analizi	Görüntülü terapide belirgin iyileşme; yüz yüze terapiyle arasındaki fark ihmal edilebilir düzeyde
Batastini ve ark., 2021	57 çalışmada görüntülü müdahale ve değerlendirmeler	Tedavi sonuçları yüz yüze uygulamalarla büyük ölçüde eşdeğer
Greenwood ve ark., 2022	Daha az yaygın ruh sağlığı sorunlarında 12 randomize çalışma	Belirti şiddetinde uzaktan ve yüz yüze terapi arasında anlamlı fark yok
Simpson ve Reid, 2014	Görüntülü terapide terapötik ilişki	Danışanlar bağ ve “orada olma” hissini yüz yüze seanslara en az eşit düzeyde değerlendirdi

Bu sonuçlar, uygun koşullarda online terapinin güvenilir bir seçenek olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte çalışmaların çoğu belirli yöntemlerle ve belirli gruplarla yapılmıştır; bu nedenle hangi biçimin kişiye uygun olduğu bireysel olarak değerlendirilir.

Gizlilik nasıl sağlanır?

Online terapide gizlilik, hem terapistin hem de danışanın aldığı önlemlerle korunur.

Terapist tarafı	Danışan tarafı
Uçtan uca şifreleme sunan görüşme uygulaması	Seansa kapalı ve kimsenin duyamayacağı bir odadan katılmak
Seanslar kaydedilmez	Kulaklık kullanmak
Görüşme kapalı, sessiz bir odadan yapılır	Ortak kullanılan bilgisayarda oturumu kapatmak
Kişisel ve sağlık verileri 6698 sayılı KVKK’ya uygun saklanır	Seansı kaydetmemek
Halka açık Wi-Fi ağı kullanılmaz	Mümkünse halka açık Wi-Fi yerine ev ya da mobil internet kullanmak

Meslek etiği açısından gizlilik yükümlülüğü online seanslarda da aynen geçerlidir. Tek istisna, danışanın ya da bir başkasının can güvenliğinin ciddi tehlikede olduğu durumlardır.

Seansa nasıl hazırlanılır?

Hazırlık	Öneri
Cihaz	Bilgisayar ya da tablet tercih edilir; telefon kullanılacaksa sabit bir yere yerleştirilmelidir
İnternet	Sabit ve yeterli hızda bir bağlantı; mümkünse modeme yakın oturmak
Ses	Kulaklık hem gizliliği hem ses kalitesini artırır
Ortam	Kapalı, sessiz, iyi aydınlatılmış bir oda; ışık kaynağının arkada değil önde olması
Zaman	Seanstan 5–10 dakika önce bağlantıyı denemek, seans sonrasına kısa bir boşluk bırakmak
Bildirimler	Telefon ve bilgisayar bildirimlerini kapatmak

Seans sonrasında hemen işe ya da kalabalık bir ortama dönmek yerine birkaç dakika kendinize zaman ayırmanız, konuşulanları sindirmeyi kolaylaştırır.

Online terapi süreci nasıl ilerler?

1. Ön görüşme ve randevu: başvuru nedeni kısaca konuşulur, online seansın uygun olup olmadığı değerlendirilir.
2. Bağlantı bilgisi: randevu saatinden önce görüşme bağlantısı ve hazırlık notu paylaşılır.
3. İlk seans: gizlilik, iletişim kuralları, bağlantı koptuğunda ne yapılacağı ve acil durum planı konuşulur.
4. Değerlendirme ve hedefler: ilk birkaç seansta yaşanan zorluklar ve terapinin hedefleri belirlenir.
5. Düzenli seanslar: çoğunlukla haftada bir, ilerleyen dönemde iki haftada bir.
6. Gözden geçirme: belirli aralıklarla ilerleme ve online biçimin hâlâ uygun olup olmadığı birlikte değerlendirilir.

Online olarak çalışılabilen başlıca alanlar arasında kaygı, depresif belirtiler, ilişki sorunları, stres yönetimi, performans artırma ve çift görüşmeleri yer alır.

Online terapiyi ne zaman düşünmelisiniz?

• Destek almak istiyor ama merkeze düzenli ulaşamıyorsanız
• Başka bir şehirde ya da yurt dışında yaşıyor ve Türkçe seans tercih ediyorsanız
• Çalışma saatleriniz yüz yüze seanslara uygun değilse
• Yüz yüze başladığınız bir süreci taşınma ya da seyahat nedeniyle sürdürmek istiyorsanız
• Kendi ortamınızda konuşmak size daha rahat geliyorsa
• Evde kapalı ve güvenli bir alana sahipseniz ve akut bir kriz yaşamıyorsanız